{"id":46,"date":"2026-01-14T14:16:27","date_gmt":"2026-01-14T14:16:27","guid":{"rendered":"https:\/\/busrauzehan.com\/blog\/?p=46"},"modified":"2026-01-14T14:16:27","modified_gmt":"2026-01-14T14:16:27","slug":"cozum-arayisindan-kimlik-mucadelesine-kibrisin-yeni-yuzyili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/busrauzehan.com\/blog\/cozum-arayisindan-kimlik-mucadelesine-kibrisin-yeni-yuzyili\/","title":{"rendered":"\u00c7\u00f6z\u00fcm Aray\u0131\u015f\u0131ndan Kimlik M\u00fccadelesine: K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n Yeni Y\u00fczy\u0131l\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>29 Ekim 2025 tarihinde Suriye\u2019nin Kosova Cumhuriyeti\u2019ni resmen tan\u0131mas\u0131, d\u00fcnya diplomasisinde dikkat \u00e7ekici bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. Sava\u015f\u0131n yaralar\u0131n\u0131 h\u00e2l\u00e2 saramam\u0131\u015f bir \u00fclkenin, uluslararas\u0131 arenada yeni bir devleti tan\u0131ma karar\u0131 almas\u0131, asl\u0131nda b\u00f6lgede de\u011fi\u015fen dengelerin bir g\u00f6stergesiydi. Ancak bu geli\u015fme, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131 g\u00fcndeme getirdi: 1983 y\u0131l\u0131nda ilan edilen Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti\u2019ni, aradan ge\u00e7en 42 y\u0131la ra\u011fmen T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131nda h\u00e2l\u00e2 hi\u00e7bir \u00fclke tan\u0131mad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu tan\u0131nma eksikli\u011fi, yaln\u0131zca diplomatik bir bo\u015fluk de\u011fil, ayn\u0131 zamanda uluslararas\u0131 sistemin \u00e7ifte standard\u0131n\u0131n da bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Suriye gibi istikrars\u0131z ve sava\u015f yorgunu bir \u00fclke dahi yeni bir devleti tan\u0131yabiliyorsa, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n iradesi neden h\u00e2l\u00e2 yok say\u0131lmaktad\u0131r?<\/p>\n\n\n\n<p>2025\u2019te yap\u0131lan KKTC Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imleri, i\u015fte bu iki farkl\u0131 ideolojik eksenin yeniden kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011fi bir d\u00f6nem temsil etti. Bir yanda \u201catak diplomasi\u201d ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi yakla\u015f\u0131mla egemen e\u015fitli\u011fe dayal\u0131 iki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcm modelini savunan anlay\u0131\u015f; di\u011fer yanda ise \u201ctarafs\u0131zl\u0131k\u201d ve \u201c\u015feffafl\u0131k\u201d vurgusuyla federal \u00e7\u00f6z\u00fcm fikrini \u00f6ne \u00e7\u0131karan bir siyaset tarz\u0131 vard\u0131. Halk\u0131n tercihi, Cumhuriyet\u00e7i T\u00fcrk Partisi lideri Tufan Erh\u00fcrman\u2019dan yana oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Tufan Hoca \u2014\u201choca\u201d diyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc 2006\u20132011 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Do\u011fu Akdeniz \u00dcniversitesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde lisans e\u011fitimim s\u0131ras\u0131nda kendisini tan\u0131d\u0131m, y\u00fcksek lisans ve doktora s\u00fcre\u00e7lerimde de ondan \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frendim\u2014 benim i\u00e7in her zaman sayg\u0131 duydu\u011fum bir akademisyendir. Ancak bir tarih\u00e7i olarak uzun y\u0131llar boyunca yapt\u0131\u011f\u0131m g\u00f6zlemler, federal y\u00f6netim sisteminin K\u0131br\u0131s T\u00fcrkleri i\u00e7in bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Bu nedenle, se\u00e7im s\u00fcrecinde Erh\u00fcrman\u2019\u0131n federal \u00e7\u00f6z\u00fcm vurgusunu duydu\u011fumda, bunun bizi yeniden bir \u00e7\u0131kmaza s\u00fcr\u00fckleyebilece\u011fi endi\u015fesini ta\u015f\u0131yordum.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarih bize \u00e7ok say\u0131da \u00f6rnek sundu:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 1948 Consultative Assembly,<a href=\"https:\/\/www.halkinsesikibris.com\/bagimsizlik-yolu-sagligi-ve-guvenligi-degisiklik-yasa-onerisini-kabul-etmiyoruz\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 1955\u20131956 Harding Proposals,<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 1956 Radcliffe Constitution,<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 1958 Macmillan Plan,<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 1960 Z\u00fcrih\u2013Londra Antla\u015fmalar\u0131 (ve 1963\u2019te K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti\u2019nin fiilen \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc),<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 1964 Acheson Plan,<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 1972 Clerides\u2013Denkta\u015f G\u00f6r\u00fc\u015fmeleri,<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 1975 Bi-Communal Arrangement,<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 1978 Anglo\u2013American\u2013Canadian Plan,<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 1981 Waldheim De\u011ferlendirmesi,<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 1983 Perez de Cuellar G\u00f6stergeleri,<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 1985\u20131986 Consolidated Documents,<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 1992 Boutros\u2013Ghali Set of Ideas,<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 2004 Annan Plan\u0131,<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 2015\u20132017 Crans\u2013Montana S\u00fcreci\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Bu uzun m\u00fczakere zincirinde her defas\u0131nda masadan kalkan taraf Rumlar olmu\u015ftur. Ancak se\u00e7imlerin ard\u0131ndan Erh\u00fcrman\u2019\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131, benim kanaatimi k\u0131smen de\u011fi\u015ftirdi. Kendisinin \u201cRum taraf\u0131, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011fe s\u00fcr\u00fckledi; alt\u0131 madde (siyasal e\u015fitlik- s\u00fcreyle s\u0131n\u0131rl\u0131 m\u00fczakereler- sonu\u00e7 odakl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler- BM destekli 3D g\u00fcvenceleri- T\u00fcrkiye\u2019nin garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc- Crans Montana ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 de\u011fil) kabul edilmedik\u00e7e masada olmayaca\u011f\u0131z\u201d s\u00f6zleri, pragmatik bir revizyonun i\u015faretiydi. Bu da g\u00f6steriyor ki bilgi, her zaman yenilenmeye a\u00e7\u0131k bir hazinedir.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131br\u0131s T\u00fcrk\u00fc, bu se\u00e7imde yaln\u0131zca kendi gelece\u011fine de\u011fil, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye\u2019ye de bir mesaj vermi\u015ftir. Bu mesaj, bireylere de\u011fil, \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 bir duru\u015fun ifadesidir.<\/p>\n\n\n\n<p>9 Ekim\u2019de KKTC\u2019de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m bir sempozyumda, ada halk\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6zlemlenebiliyordu. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin, ila\u00e7 ithalat\u0131nda KKTC\u2019yi \u201cyabanc\u0131 \u00fclke\u201d stat\u00fcs\u00fcnde de\u011ferlendirmesi, sa\u011fl\u0131k sisteminde ciddi tedarik sorunlar\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015f durumda. Ayn\u0131 zamanda, Do\u011fu Akdeniz \u00dcniversitesi\u2019nde \u00f6\u011frencilik yapt\u0131\u011f\u0131m d\u00f6nem ile bug\u00fcn aras\u0131nda ge\u00e7en y\u0131llar i\u00e7inde artan g\u00f6\u00e7, asayi\u015f problemleri ve sosyal dengesizlikler, adada yeni bir toplumsal gerilim do\u011furmu\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131 art\u0131k bireysel de\u011fil, toplumsal bir direni\u015f bilinciyle hareket ediyor. Bunun en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rne\u011fi ise \u0130sias Katliam\u0131 oldu. 35 can\u0131n yitirilmesine yol a\u00e7an bu ac\u0131 olayda adaletin tam olarak sa\u011flanamamas\u0131, halk\u0131n vicdan\u0131nda derin bir iz b\u0131rakt\u0131. Bu se\u00e7imde sand\u0131\u011fa yans\u0131yan duygulardan biri de buydu.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi (GKRY) lideri Nikos Hristodulidis, Ay. Dimitriu yortusunda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u201c\u00fclke topraklar\u0131n\u0131n, Helenizmin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n i\u015fgal alt\u0131nda bulundu\u011funu\u201d s\u00f6yleyerek, \u201cbu yasa d\u0131\u015f\u0131 durum sona ermedik\u00e7e yeniden birle\u015fme i\u00e7in her \u015feyi yapaca\u011f\u0131z. Yunanistan ile s\u00fcrekli koordine i\u00e7erisinde bulunarak, \u00fclkenin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve T\u00fcrk \u201ci\u015fgalinin\u201d sona erdirilmesi hedefleri i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti\u201d. Bu, federal \u00e7\u00f6z\u00fcm maskesi alt\u0131nda eski Yunan\u2013Helen hegemonyas\u0131n\u0131n yeniden \u00fcretildi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>KKTC Kurucu Cumhurba\u015fkan\u0131 Rauf Raif Denkta\u015f\u2019\u0131n da dedi\u011fi gibi:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cYunanistan ve Rum taraf\u0131 fa\u015fist bir ideolojiye sahiptir; bu zihniyet de\u011fi\u015fmedik\u00e7e federal bir \u00e7\u00f6z\u00fcm m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00f6zlerin ne kadar do\u011fru oldu\u011funu Rum Savunma Bakan\u0131 Vasilis Palmas\u2019\u0131n ge\u00e7en hafta yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klama da kan\u0131tlad\u0131. Palmas, GKRY\u2019nin \u0130srail ile hem karadan hem havadan i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde oldu\u011funu, gerekirse \u201ctoprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in sald\u0131r\u0131 ama\u00e7l\u0131 silahlanman\u0131n\u201d ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu s\u00f6yledi. Oysa burada bahsettikleri \u201ctoprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u201d, 1960 K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti s\u0131n\u0131rlar\u0131d\u0131r; yani t\u00fcm aday\u0131 kapsayan bir \u201cHelen adas\u0131\u201d hayali.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBu s\u00f6ylemler ve savunma politikalar\u0131, asl\u0131nda K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n g\u00fcneyinde h\u00e2l\u00e2 canl\u0131 tutulan tarihsel bir zihniyetin yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Bu zihniyetin en somut \u00f6rne\u011fi ise, Larnaka\u2019daki Solomos Solomou Meydan\u0131\u201dnda y\u00fckselen bir heykelde sakl\u0131d\u0131r. 14 A\u011fustos 1996\u2019da Derinya k\u00f6y\u00fc s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131nda T\u00fcrk bayra\u011f\u0131n\u0131 indirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken vurulan Solomos Solomou, Rum taraf\u0131nca \u201ckahraman\u201d ilan edilmi\u015ftir. Oysa bu heykel, bir bireyin an\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015fatmaktan ziyade, Rum toplumuna T\u00fcrk d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 nesiller boyu hat\u0131rlatacak bir sembol olarak in\u015fa edilmi\u015ftir. Bu, ne yaz\u0131k ki K\u0131br\u0131s\u2019ta bar\u0131\u015f k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesini engelleyen ideolojik bir miras\u0131n g\u00f6stergesidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcstelik ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Yunanistan bas\u0131n\u0131nda \u00e7\u0131kan haberlerde, Ege adalar\u0131n\u0131n \u0130srail yap\u0131m\u0131 \u201cKiller Drones\u201d ile savunulaca\u011f\u0131 duyuruldu. G\u00f6r\u00fcnen o ki, Yunanistan ve GKRY, hem askeri hem ekonomik olarak \u0130srail ve ABD deste\u011fini arkas\u0131na alma politikas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Ben Crans\u2013Montana s\u00fcrecinde de s\u00f6ylemi\u015ftim, bug\u00fcn yine s\u00f6yl\u00fcyorum: Federal yap\u0131, K\u0131br\u0131s T\u00fcrklerini oyalayan bir diplomatik s\u00f6ylemden \u00f6teye ge\u00e7memi\u015ftir. K\u0131br\u0131s T\u00fcrk\u00fc, kendi anayasas\u0131, kendi ba\u015fbakan\u0131 ve cumhurba\u015fkan\u0131yla ba\u011f\u0131ms\u0131z bir cumhuriyetin halk\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Art\u0131k K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n gelece\u011fini, in\u015faat projeleriyle de\u011fil; sanayi, \u00fcretim, e\u011fitim ve diplomasiyle \u015fekillendirmek gerekir. Ambargolar\u0131n kalkt\u0131\u011f\u0131, izolasyonlar\u0131n sona erdi\u011fi, refah seviyesi y\u00fcksek bir devlet hedefi, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk\u00fc\u2019n\u00fcn ger\u00e7ek vizyonu olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cFederal \u00e7\u00f6z\u00fcm\u201d s\u00f6ylemi, bug\u00fcne kadar Rumlar\u0131n i\u015ftah\u0131n\u0131 kabartmaktan \u00f6teye ge\u00e7medi. T\u00fcrkiye ve K\u0131br\u0131s T\u00fcrklerini zaman a\u015f\u0131m\u0131na maruz b\u0131rak\u0131p oyalama politikas\u0131 g\u00fcd\u00fcld\u00fc. Dile\u011fim ve temennim, hem K\u0131br\u0131s T\u00fcrkleri hem de garant\u00f6r devlet T\u00fcrkiye i\u00e7in tehlike arz edecek hi\u00e7bir belgeye imza at\u0131lmamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131br\u0131s, tarihinin yeni bir evresine girerken; kuzey, kal\u0131c\u0131 ve yap\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n merkezinde yer al\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>29 Ekim 2025 tarihinde Suriye\u2019nin Kosova Cumhuriyeti\u2019ni resmen tan\u0131mas\u0131, d\u00fcnya diplomasisinde dikkat \u00e7ekici bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. Sava\u015f\u0131n yaralar\u0131n\u0131 h\u00e2l\u00e2 saramam\u0131\u015f bir \u00fclkenin, uluslararas\u0131 arenada yeni bir devleti tan\u0131ma karar\u0131 almas\u0131, asl\u0131nda b\u00f6lgede de\u011fi\u015fen dengelerin bir g\u00f6stergesiydi. Ancak bu geli\u015fme, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131 g\u00fcndeme getirdi: 1983 y\u0131l\u0131nda ilan edilen Kuzey [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":47,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-46","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/busrauzehan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/busrauzehan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/busrauzehan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busrauzehan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busrauzehan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/busrauzehan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48,"href":"https:\/\/busrauzehan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46\/revisions\/48"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/busrauzehan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/busrauzehan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/busrauzehan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/busrauzehan.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}